gemeenten en duurzaamheid

Hoe krijgen we de energietransitie op gang? Is ons energie- en klimaatbeleid afdoende? Voor beleidsvragen over energietransitie heeft Emile Chappin, die op 16 juni aan de TU Delft promoveerde, nieuwe simulatietechnologie ontwikkeld. De resultaten laten zien dat energietransitie is te sturen en dat simulatiemodellen inzichtelijk kunnen maken welke gevolgen de keuzes van overheid, bedrijven en consumenten kunnen hebben. Waar moeten gemeenten op inzetten?

De juiste transitievragen

Hoe onze toekomstige energie-infrastructuur eruit gaat zien is onvoorspelbaar, omdat die afhankelijk is van alle beslissingen over energietechnologie van bedrijven, overheden en consumenten in die infrastructuur. Energiesystemen als geheel ontwikkelen zich daarom niet alleen op basis van technologische vooruitgang, maar ook op basis van beleidsinstrumenten van de overheid, investeringen door bedrijven en consumentengedrag. Veel gestelde transitievragen – wat is de beste beleidsoptie?, wat zijn drempels voor de introductie van een nieuwe technologie? – gaan over menselijk gedrag rondom energietechniek en niet over de techniek op zich.

Simuleren zonder te voorspellen

Transitiedenken vraagt om nieuw analysegereedschap. De focus op de lange termijn maakt dat het gebruik van adequate voorspellingen voor transities in de energie-infrastructuur een illusie is. Daarom is een paradigmaverschuiving noodzakelijk: een nieuwe aanpak moet juist proberen omgaan met de inherente onzekerheid zonder te proberen die te verminderen.

De daartoe ontwikkelde simulatietechnologie – zogenaamde ‘agentgebaseerde simulatiemodellen’ – stellen de beslissing van betrokken actoren rondom energietransitie centraal. De beslislogica van actoren wordt vertaald naar beslisregels in computercode in zgn. agenten zodat de moderne computercapaciteit kan worden benut. En dan is de vraag hoe een energiesysteem zich binnen de simulatie over de tijd ontwikkelt als gevolg van al die door software-agenten genomen beslissingen. Daarmee wordt de kennis over hoe mensen beslissingen nemen gebruikt om mogelijke gevolgen van te maken keuzes op de lange termijn inzichtelijk te maken.

Waarop moet een gemeente inzetten?

Niet zozeer de in dit onderzoek ontwikkelde modellen – die op nationale en supranationale schaal zijn geënt – maar wel het nieuwe denken heeft directe consequenties voor de dagelijkse praktijk van elke gemeente. De grote uitdaging, ook voor gemeenten, is het geloven in het doen van voorspellingen los te laten, zo ook het geloof in exact gestelde doelen.

Door het faciliteren van de juiste initiatieven en die het voordeel van de twijfel te geven kan dan lokaal de transitie op gang komen. De vragen rondom warmtenetten, CCS en duurzamer bouwen moeten dan ook niet worden vertaald naar “past het binnen de doelen van 2020?”, maar naar “met welke interventies lok ik het juiste gedrag van de betrokken actoren uit?”
Een volgende stap is dergelijke interventies te vertalen naar een dergelijk innovatief simulatiemodel. Ondanks dat dit is tijds- en arbeidsintensief is, kan daarmee een veel duidelijker beeld worden gekregen van de langetermijneffecten van die interventies binnen de lokale energiesystemen – en die zijn vaak niet intuïtief.
Zo kan meer inzicht worden verkregen voor politici, beleidsmedewerkers, bedrijven, ingenieurs en consumenten over de gevolgen van hun keuzes voor de energietransitie. Daarmee beogen de modellen een zinvolle bijdrage te leveren aan de keuzes die we nu eenmaal moeten maken om ook in de toekomst voldoende, betaalbare en schone energie te hebben.

Meer informatie 

Dr.ir. Emile Chappin, postdoctoraal onderzoeker Energie en Industrie, faculteit Techniek, Bestuur en Management, TU Delft. Tel: 015 278 3410, e-mail: e.j.l.chappin@tudelft.nl. Emile Chappin promoveerde op donderdag 16 juni 2011 op het proefschrift “Simulating Energy Transitions”. 

De verdediging is inclusief de informele introductie terug te kijken op internet via www.chappin.com/defense. Het proefschrift zelf is beschikbaar op aanvraag en is digitaal beschikbaar via www.chappin.com/thesis.